Linetasarim JETFİKO

Yeni Parti'nin kurulmasıyla birlikte Yalova Belediye Meclisi'ndeki siyasi tablo da değişiyor. Yeni Parti 15, Muhalefet 16. Şimdi bu tabloya bakıldığında Yeni Parti'nin işi zor diyeceksiniz. Ancak unutulan Birşey var. Başkan Mehmet Gürel aynı zamanda Meclis Başkanı. O'nun oyuyla durum 16+16 oluyor. Yasa gereği eşitlik halinde Başkan Mehmet Gürel'in oyu iki oy sayılıyor. CHP 3 Kişiyle mecliste gurup kursa da Mehmet Gürel sayesinde ihtisas Komisyonlarına üye veremiyor. Bunun yasal gerekçelerini tek tek aşağıda açıklayacağım...

Yeni Parti'nin kurulmasıyla birlikte Yalova Belediye Meclisi'ndeki siyasi tablo da değişiyor. Butlan kararı öncesinde Yalova Belediye Meclisi'nde CHP'nin 18, AK Parti'nin 11 ve MHP'nin 2 meclis üyesi bulunuyordu. Bugün itibarıyla ise CHP'de kalacak 3 belediye meclis üyesinden biri, mevcut CHP İl Başkanı olarak atanan Mesut Tutuğ.

6 Ağustos itibarıyla Yeni Parti Kurucu İl Başkanı Erdem Doğancı ile yaptığım görüşmede, Yeni Parti'ye 15 belediye meclis üyesinin katılacağını ifade etti. Doğancı, şunları söyledi:"Belediye meclis üyeleriyle yaptığımız görüşmeler sonucunda 15 belediye meclis üyemiz Yeni Parti'ye geçeceklerini açıkladılar. Hatta bu konuda söz verdiler. Birkaç gün içerisinde arkadaşlarımız partimize üye olacaklar."

Önümüzdeki günlerde herhangi bir sürpriz yaşanmaması halinde 31 üyeli Yalova Belediye Meclisi'nin siyasi dağılımı şu şekilde olacak:

• Yeni Parti: 15
• AK Parti: 11
• CHP: 3
• MHP: 2

Bu tabloya bakıldığında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 24. maddesi gereğince CHP, 3 üyeyle belediye meclisinde grup kurma hakkını elde ediyor. Ancak aynı kanuna göre grup kurabilmesine rağmen ihtisas komisyonlarına üye veremiyor. Bunun nedenini aşağıda yasal dayanaklarıyla açıklıyorum.

Herkes Mehmet Gürel'i Unutuyor

Burada gözden kaçırılan önemli bir nokta var. 31 üyeli belediye meclisinde Yeni Parti'nin 15, diğer partilerin ise toplam 16 üyesi bulunuyor. İlk bakışta çoğunluk muhalefette gibi görünse de Belediye Başkanı Mehmet Gürel'in meclis başkanı sıfatıyla sahip olduğu oy dikkate alındığında tablo değişiyor.

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre belediye meclisinde yapılan oylamalarda oyların eşit çıkması halinde belediye başkanının bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılıyor. Bu nedenle mecliste oluşabilecek 16-16 eşitliklerde Başkan Mehmet Gürel'in oyu belirleyici oluyor. Dolayısıyla Yeni Parti, 15 meclis üyesine sahip olmasına rağmen Belediye Başkanı'nın desteğiyle mecliste çoğunluğu sağladığı gibi, Yeni Parti 15 meclis üyesiyle tüm ihtisas komisyonlarında ve birlik başkanlarını da kazanıyor. İlk yanılgı da burada başlıyor.

CHP Neden Komisyonlara Üye Veremiyor?

Eğer CHP'nin meclisteki üye sayısı 3 olarak kalırsa, beşer kişiden oluşan ihtisas komisyonlarına üye veremiyor. Bunun ikinci nedeni ise hesaplamanın belediye başkanı dahil meclis üye tam sayısı üzerinden yapılmasıdır. Eğer hesaplama yalnızca 31 meclis üyesi üzerinden yapılsaydı komisyon dağılımı;

• Yeni Parti: 2
• AK Parti: 2
• CHP: 1 şeklinde olabilecekti.

Ancak Belediye Kanunu gereğince belediye başkanı da Meclis başkanı sıfatıyla meclis üye tam sayısına dahil edildiğinden toplam sayı 32 oluyor. Bu durumda yapılan orantı hesabı sonunda CHP  komisyonlarda temsil hakkı elde edemiyor. Komisyon dağılımı şu şekilde oluşuyor:

• Yeni Parti: 3
• AK Parti: 2

Belediye Kanunu Ne Diyor?

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 24. maddesinde şu hüküm yer almaktadır:"İhtisas komisyonu üye dağılımı, basit orantı yöntemi kullanılarak hesaplanır. Her siyasi parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısı, belediye başkanı dahil meclis üye tam sayısına oranlanır." Dolayısıyla komisyon üyeleri belirlenirken önce siyasi partilerin meclisteki üye sayıları tespit edilir, ardından belediye başkanı da meclis üye tam sayısına dahil edilerek orantı hesabı yapılır.

CHP Neden Komisyona Üye Veremiyor?

31 üyeli belediye meclisinde, belediye başkanı Meclis başkanı sıfatıyla toplam üye tam sayısı 32'dir. Beş kişilik bir ihtisas komisyonu için yapılan hesaplamada;

• Yeni Parti'nin katsayısı: 2,34
• AK Parti'nin katsayısı: 1,72
• CHP'nin katsayısı: 0,47
• MHP'nin katsayısı: 0,31 olarak ortaya çıkmaktadır.

Basit orantı yöntemine göre beş komisyon üyeliği Yeni Parti'ye 3, AK Parti'ye ise 2 üye olarak dağıtılmaktadır. Belediye Kanunu'na göre mecliste en az üç üyeye sahip siyasi partiler grup kurabilir. Bu nedenle CHP grup kurma hakkını elde etmektedir. Ancak grup kurmuş olmak, komisyonlarda otomatik olarak temsil edileceği anlamına gelmez. Kanun, komisyonların siyasi parti gruplarının meclisteki üye sayılarının oranına göre oluşturulacağını hükme bağlamıştır. Yapılan hesaplama sonucunda CHP'ye herhangi bir komisyon üyeliği düşmediği için komisyonlara üye bildirmesi mümkün değildir.

CHP İçin Tek İstisna: Meclis Kararı

Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nde bir istisna bulunmaktadır. Komisyonların toplam üye sayısının meclis üye tam sayısından fazla olduğu, yani çok sayıda komisyon kurulduğu durumlarda, normal orantı hesabıyla komisyonlara üye veremeyen siyasi partilerin üyeleri, meclis kararıyla komisyonlarda görevlendirilebilir. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için meclis çoğunluğunun bu yönde karar alması gerekir. Yani CHP'nin bu konuda doğrudan yasal bir hakkı bulunmamakta; Yeni Parti ve AK Parti'nin desteğiyle alınacak meclis kararıyla komisyonlarda görev alabilmesi mümkün olabilmektedir.