Faruk Kırtay
Yalova'ya Atatürk'ün İlk Kez Gelişi...
17 Ağustos 2019 Cumartesi 15:48:52

Büyük Önder Atatürk,19 Ağustos 1929 yılında Yalova'ya geldiği yıl çekilen bu fotoğrafta 90 yıl öncesinin Yalova iskelesini ve toplanan kalabalığı görüyorsunuz .

90 yıl öncesinde çekilen bu fotoğrafta Yalova'nın küçük bir kasaba olduğu dönemde Hükümet Konağı ve sağ tarafta da bir döneme damgasını vurmuş Tan Oteli görüyorsunuz.

Yan tarafta en üstte gördüğünüz ilk fotoğraf karesinde Atatürk'ün Yalova Cumhuriyet Meydanında karşılandığı 1929 yılındaki Yalova iskelesinin her iki tarafınında kumsal olduğu ve balıkçı sandallarının bulunduğu görülmekte.

Atatürk, 1929 yılında bundan 90 yıl önce Yalova’ya geldiğinde, Yalova’da elektrik, telefon, telgraf, itfaiye ve polis teşkilâtı, hastane gibi sosyal tesisler, kurum ve kuruluşlar ya yoktu, yada son derece yetersizdi.

Kent içi yollar olması gereken gibi değil; merkezi çevre il, ilçe ve köylere bağlayan yollar yok denecek gibiydi.

İstanbul’dan Yalova’ya işleyen vapur seferleri ise düzensizdi. Yalova, Cumhuriyetin ilk yıllarında insanların yaşamak için tercih ettikleri bir yer değildi.Kent merkezi sazlık ve bataklık olarak adeta bir sivrisinek yatağıydı.

Yalova’nın ileri gelenleri bu felakete bir çözüm bulmak amacıyla bir araya gelerek durumu Gazi Paşa’ya bildirmeye karar verirler. Gazi Paşa’nın, İstanbul’a geldiğinde Büyük Ada’ya uğradığı bilinmektedir.

Onu orada görmek mümkün olacaktır.O günün sabahında, iki motor dolusu Yalovalı Büyük Ada’ya doğru yola çıkarlar. Tarih 14 Ağustos 1929’dur.  Motor kaptanları Fehmi Çam ve Faik Hürman, Yalova’nın insanlarını Ada’ya salimen ulaştırır.

Saat 17.00 sularında iskeleye yanaşan Ertuğrul Yatı’nı, Adalılarla birlikte ayrı bir grup olarak karşılamaya giden Yalovalılar coşkuyla alkışlarlar Gazi Paşalarını. Yalova grubunun pırıl pırıl giyim kuşamları, Gazi Paşa’yı alkışlarken sergiledikleri candan coşkuları ile herkesin ve Gazi Paşa’nın da dikkatini çekerler.

Zaten istedikleri de budur. Gazi, merak edip sordurur. Yalova’dan geldiklerini, kendisinden bir dilekleri olduğunu öğrenir. İçlerinden birini çağırır. Ne istediklerini sorar. Durum kendisine anlatılır, yardımları talep edilir. Gazi, ilk fırsatta geleceğini söyler. Bu haber Yalovalıları çok sevindirir.

Ve o gün gelmiştir.  19 Ağustos 1929 Pazartesi günü, Ertuğrul Yatı ile İstanbul’dan hareket eden Atatürk, saat 16.00’da Yalova’ya gelmiştir.

Yanında İçişleri Bakanı Şükrü Kara, Özel Kalem Müdürü Tevfik, Başyaveri Rusuhi ile yakın arkadaşlarından Kılıç Ali ve Zühtü Bey’le birlikte kalabalık bir sağlık ekibiyle Gazi  Artık Yalova'dadır.

Yalova iskelesini çiçeklerle gelin gibi süsleyen Yalovalıları Atatürk,  yan tarafta fotoğrafta görüldüğü gibi eline şapkasını alır ve selamlar.  Yalova iskelesinden Yalova Termal Kaplıcalarına ve Tigem arazisine gider,

Kaplıca’yı gördükten ve buranın geliştirilmesi için aydınlatıcı talimatlar verdikten sonra  günümüzdeki TİGEM Baltacı çiftliğine gelmiştir.

Bu sırada çiftlikte göçmenler bulunmaktadır. Atatürk, göçmenlerle konuşarak, sorunlarını dinlemiş, yetkililere ilgili talimatları verdikten sonra Yalova'dan aynı gün ayrılmıştır.

Atatürk 19 Ağustos 1929'da saat 20.00’de Yalova’dan İstanbul’a hareket etmiştir. işte yan taraftaki fotoğrafta Yalova Termal Kaplıcalarında çekilmiştir.

İşte o günlerde; Yalova'da sıtma kol geziyordu. .Bu olumsuz durum, Atatürk’ün 1929 yılında Yalova’ya gelişine kadar devam etti. Atatürk buradaki durumu görünce, hemen bir Sıtma Mücadele Ekibi’ni Yalova’ya getirtti.

Bu ekip ve vatandaşlar, tüm dere yataklarını temizleyerek çıkan toprak ve kumu, bataklık alanların doldurulmasında kullandılar.

Sivrisinek yatakları ve bataklıklar kurutulunca, ilaç tedavisi de devam ettiği için, sıtma hastalığı giderek kontrol altına alınmaya başladı.

Ancak, bütün çabaya rağmen hastalığın önüne birden geçilemedi, mücadele uzun sürdü. Yalova’nın içinde bulunduğu durumu çok iyi değerlendiren Atatürk’ün verdiği direktifler ışığında, Yalova nahiyelikten kaza statüsüne yükseltildi ve İstanbul’a bağlandı.

Cumhuriyetin Kurumsallaşmasında Türkiye'nin geleceğini  şekillendirirken en önemli kararlarını burada aldı. İşte  bu sürec içinde "Benim Kentim" dediği Yalova'yı imar ederek çalışmalara başladı. 

Büyük Önder Atatürk, manevi kızı Rukiye'yi koruması olan Yüzbaşı Hüsnü Erkin'le evlendirdi. Yalova'yı imar etmek için de ilk emri de Yalova Kaymakamı ve aynı zamanda manevi kızının eşi Hüsnü Erkin'e talimat verdi. Atatürk’ün talımatıyla Yalova Kaymakamı olarak atanan Hüsnü Erkin, Atatürk’ün ölümüne kadar Yalova Kaymakamlığı görevlerinde bulunmuş bu süreler içerisinde Yalova’nın gelişmesine olanak sağlamıştı.

Kaymakam Hüsnü Erkin, Yalova’yı imar eden çağdaş bir yerleşim yeri haline getiren Kaymakamlardan birisidir. Daha sonraki yıllarda Yalova Belediyesi Yalova’ya yaptığı katkılardan ötürü Yalova Rüstempaşa Mahallesinde bulunan bir sokağa Kaymakam Erkin Sokak adını vererek Kaymakam Hüsnü Erkin’in unutulmaz yapmıştır.   

Yan taraftaki fotoğrafta ise Yürüyen köşk bahçesinde Atatürk ve hemen yanında Atatürk’ün manevi kızı Rukiye ve eşi Yalova Kaymakamı Hüsnü Erkin birlikte görülmektedir.

Atatürk Yalova’nın gelecek vaat eden bir kent olduğunu o gün ilk kez tanık olmuş ve Yalova’nın imar çalışmaların yapılması için talimat vermiştir. Büyük Önder Atatürk, ertesi gün hayran kaldığı Yalova’ya iki gün üst üste gelerek, ilk etapta Yalova polis teşkilatının kurulması için çalışmaları başlamıştır..

Atatürk, İlk geldiği günlerde Sahil Caddesinde şimdiki (Gazipaşa Caddesinde)  yanında bulunan İçişleri Bakanı Şükrü Kara’ya Karakolun bu noktada yapılmasının talimatını vererek  Karakolun en kısa zamanda tamamlanmasını ve 30 Polis memurunun burada görevlendirmesini ister.

İşte yan tarafta gördüğünüz fotoğrafta bayrak direğinde Türk Bayrağı asılı olan bina Atatürk’ün bizzat talimatlarıyla yapılan Gazipaşa caddesindeki Yalova’nın ilk polis karakoludur.   

Polis karakolunun karşısında bulunan boş arsaya da yine Atatürk’ün talimatlarıyla  Türkiye’nin en önemli Mimarlarından, (Termal Otel’i de Yapan) SedatHakkı Eldem tarafından şimdiki Halk Eğitim Merkez Binası yapılmıştır.

Yalova Polis Karakolu, Yalovalılarında büyük desteği ve yoğun bir çalışma temposuyla kısa süre içersinde faaliyete geçmiştir.

Atatürk Yalova’ya geldiğinde zaman zaman Yalova Polis teşkilatına uğrar, polislerle sohbet eder ve Yalova halkına da Bu Polis karakolunun ahşap merdivenlerinden seslenirdi.

İşte yan tarafta gördüğünüz bu fotoğrafta Yalova'ya gelen büyük Önder Atatürk Yalovalılara, Yalova Gazipaşa Caddesi Polis karakolunun balkonundan seslenirken görülmekte.

Atatürk'ün 19 ağustos 1929 günü Yalova'ya gelmesiyle birlikte, Kent merkezinde harap binalar yıkılarak, bozuk ve dar yollar genişletildi. Karamürsel Caddesi (İstanbul Caddesi), Millet Çiftliği (Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü) yapıldı.

Atatürk, tarafından Yalova – Bursa, Yalova – Termal yolları onarılarak geliştirilmeye başlandı.Seyr-i Sefain İdaresi, Yalova seferlerine tahsis üzere yeni ve süratli vapurlar alırken, vapur seferlerini de daha sık ve düzenli hale getirdi.

Köy sandıkları ve bütçeleri tanzim olundu ve köyler merkeze telefonla bağlandı. Sağlıklı olamayan köy yerleri değiştirildi.

1929 yılında Yalova’da sadece 6 okul varken, bu sayı sadece 1932 yılına kadar 26’yı buldu. Bu günkü Donanma tesisleri olarak adlandırılan yerde, halk için bir Gazino ve Plaj yapıldı.

Yalova petrol lambaları ile aydınlanırken, elektrik santrali yapıldı, Yalova'nın cadde ve sokaklarına elektrik direkleri dikildi ve elektrikle aydınlanma başladı.

Yalova’nın ulaşım açısından geleceği ve gelişimini gayet muntazam bir tarzda düzenlemeye özellikle dikkat edilmiştir. Asıl yollar ki, bunlar Karamürsel ve Bursa caddeleriyle, kaplıcalar ve köylere giden yollardır.

Bunlar Cumhuriyet Meydanı’nda birleştirilmiştir.İşte Yan taraftaki fotoğrafta Atatürk'ün Yakın çalışma arkadaşlarıyla Yalova sokaklarında çekilmiş fotoğrafını görüyorsunuz.

Atatürk, bölge ve ülkemizde tarımın ve hayvancılığın gelişmesini, yetiştiricilikte modern tekniklerin kullanılmasını ve çiftçilerin bu tekniklerle tanıştırılmasını istiyordu.

Bu maksatla Yalova’nın doğusundaki Millet Çiftliği (günümüzde Atatürk Bahçe kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü), batısındaki Baltacı Çiftliği’ni (günümüzde Atatürk Tarım İşletmesi Müdürlüğü) satın aldı ve bu çiftliklerin amaçları doğrultusunda kullanılmasına bizzat nezaret etti.

İşte yan taraftaki fotoğrafta Atatürk, Yalova'daki Tigem Çiftliğinde inceleme yaparken görülmekte. Atatürk, Yalova’ya ilk geldiği 1929 yılından itibaren, Yalova ve bölgesine büyük önem vermiş, ülke çapında Yalova’nın tanıtımına ve gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. Özellikle Termal Kaplıcalarına büyük önem vermiştir. 

1929 yılında Atatürk’ün isteği üzerine Termal Kaplıcalarında görev yapmaya başlayan Pandelli Roketas'ı Termal Kaplıcalarını kısa bir süre içinde cennet bahçesi haline getirmişti.

Pandelli usta, Cumhuriyet öncesinde Vahdeddin döneminde sarayda bahçıvanlık yapan babasının yanında yetişmişti. 

Cumhuriyetin kurulması ile birlikte, Pandelli Roketas, Atatürk tarafından beğenilip, Termal'de görevlendirilmişti. Pandelli, 1929-1969 yılları arasında 40 yıl boyunca, Termal'in park ve bahçeleriyle uğraşmıştı.

Atatürk, Yalova'ya en son 1938 Ocak Ayında Termal Otelin açılışını yapmak için gelmiştir. Atatürk’ün isteği üzerine 1936 yılında yapımına başlanan Termal Otel 1938 yılı Ocak ayında tamamlanmış ve Otelin açılışı da bizzat Atatürk tarafından yapılmıştı.

Termal Otelin açılışını yapan Atatürk, Otelin ilk müşterisi olmuş ve burada 9 gün kalarak istirahat etmişti.

İşte yan taraftaki fotoğrafta Atatürk Termal Otelinin açılışını yaparken aynı zamanda Yalova’da çekilmiş son fotoğrafı olduğu gibi Yalova’ya da son gelişi olmuştur.

Büyük Önder Atatürk’ü Yalova'ya ilk gelişinin 90. yılında www.farkyalovada.com olarak sevgi, saygıyla anıyoruz

farkyalovada.com Tüm hakları saklıdır, Sitemizin tasarımı ve içeriği T.C. yasalarınca tescil ile korunmaktadır

Copyrights 2007 @ Türkiyemix Şehir Portalı